Οι πόλεμοι και οι στρατοί είναι τόσο παλιοί όσο και η ίδια η ανθρωπότητα. Αυτό αποτυπώνεται καλύτερα στο ρητό του Ρωμαίου στρατιώτη και συγγραφέα στρατιωτικών βιβλίων, Flavius Vegetius - Si vis pacem, para bellum. Σε μετάφραση: αν θέλετε ειρήνη, ετοιμαστείτε για πόλεμο. Ετοιμάσαμε μια σύγκριση των τριών μεγαλύτερων στρατών του κόσμου: Κίνα, Ρωσία και ΗΠΑ. Το ότι αυτές οι χώρες βρίσκονται στην κορυφή, όσον αφορά τον αριθμό στρατιωτών, αρμάτων μάχης, πλοίων και αεροσκαφών, μάλλον κανείς δεν αμφιβάλλει. Θα μπορούσατε όμως να προσδιορίσετε σωστά και τη σειρά τους; Ποια χώρα έχει τον μεγαλύτερο στρατό και οπλισμό και πώς στέκεται η Σλοβακία;
Γιατί είναι καλύτερα να πούμε μεγαλύτερος και όχι ισχυρότερος; Η ισχύς ενός στρατού δεν εξαρτάται από το μέγεθος. Στη μακρά ιστορία των στρατών και των πολέμων υπάρχουν πολλά παραδείγματα, όπου ένας μικρότερος αλλά καλύτερα εξοπλισμένος ή ηθικά ανθεκτικότερος στρατός νίκησε έναν αριθμητικά μεγαλύτερο και φαινομενικά ισχυρότερο αντίπαλο.
Στη σύγχρονη ιστορία, αναμφισβήτητα πρόκειται για τον Πόλεμο των Έξι Ημερών (ή Τρίτο Αραβοϊσραηλινό Πόλεμο). Ένας συνασπισμός πέντε μαζικά εξοπλισμένων στρατών (Συρία, Ιορδανία, Αίγυπτος, Ιράκ, Λίβανος) επιτέθηκε το 1967 στο μικρό Ισραήλ. Αντί για γρήγορη ήττα, το Ισραήλ νίκησε μέσα σε εκπληκτικές 6 ημέρες και μάλιστα κατέλαβε από την Αίγυπτο ολόκληρη τη χερσόνησο του Σινά μέχρι τη Διώρυγα του Σουέζ.
Στο μέγεθος ενός στρατού πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πολλές πτυχές που επηρεάζουν την πραγματική του δύναμη, όπως το ηθικό, η εκπαίδευση των στρατευμάτων, η κατάσταση του εξοπλισμού, η πολεμική εμπειρία ή η ποιότητα της διοίκησης. Οι επίσημοι αριθμοί που παρουσιάζονται από τα κράτη ποτέ δεν αντιστοιχούν στην πραγματική κατάσταση, καθώς είναι προσαρμοσμένοι για στρατηγικούς λόγους. Συχνά υπερβάλλονται για προπαγανδιστικούς λόγους, για εκφοβισμό των αντιπάλων, κάτι που αποτελεί κυρίως χαρακτηριστικό αυταρχικών και δικτατορικών καθεστώτων.
1. ΗΠΑ – Ο ισχυρότερος στρατός του κόσμου
Η στρατιωτικά ισχυρότερη χώρα του κόσμου είναι, σύμφωνα με την ανάλυση του Global Fire Power, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Η υπεροχή τους φαίνεται καλύτερα στο ναυτικό, συγκεκριμένα στα αεροπλανοφόρα. Οι ΗΠΑ διαθέτουν συνολικά 11. Τα περισσότερα ανήκουν στην κλάση Nimitz με εκτόπισμα 100.000 τόνων, χωρητικότητα 50 αεροσκαφών και ελικοπτέρων (ανάλογα με τον συγκεκριμένο τύπο) και προσωπικό δύναμης περίπου 5000 ατόμων (ανάλογα με το είδος της αποστολής). Επί του παρόντος εισάγεται μια νέα κλάση αεροπλανοφόρων, η κλάση Gerald R. Ford, από την οποία υπάρχει προς το παρόν μία μονάδα. Στον αριθμό υποβρυχίων κατέχουν την τρίτη θέση παγκοσμίως με 68 μονάδες.
Πηγή: army.mil
Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής μεν υστερούν έναντι της Ρωσίας και της Κίνας, όσον αφορά τον αριθμό αρμάτων μάχης, ωστόσο η κυρίαρχη θέση τους στην αμερικανική ήπειρο τους διασφαλίζει ότι από ξηράς η πιθανότητα απειλής είναι περιορισμένη.
Ο στρατός των ΗΠΑ ανήκει στις μεγαλύτερες δυνάμεις του ΝΑΤΟ και συνεισφέρει στον κοινό προϋπολογισμό με τα μεγαλύτερα ποσά. Παράλληλα, υποστηρίζει και τα υπόλοιπα μέλη της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας και σε επίπεδο εκπαίδευσης και εξοπλισμού.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν επί του παρόντος 1,4 εκατομμύρια εν ενεργεία στρατιωτικούς και περίπου 440 χιλιάδες εφέδρους.
Στον εναέριο εξοπλισμό κυριαρχούν, καθώς καταγράφουν συνολικά πάνω από 13.200 τεμάχια αεροπορικού εξοπλισμού κάθε τύπου. Στον χερσαίο εξοπλισμό εναλλάσσονται διαρκώς στην πρώτη θέση με 6600 άρματα μάχης και πάνω από 45 χιλιάδες τεθωρακισμένα οχήματα.
Ο προϋπολογισμός των ΗΠΑ για τον στρατό για το 2022 ανήλθε στο απίστευτο ποσό των 770 000.000.000$, το οποίο υπερβαίνει κατά πολύ τους προϋπολογισμούς όλων των άλλων χωρών. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους ο ισχυρότερος στρατός στον κόσμο είναι ακριβώς ο αμερικανικός.
Οι στρατιώτες στις Ηνωμένες Πολιτείες απολαμβάνουν μεγάλη κοινωνική αναγνώριση και εκτίμηση, γεγονός που αποδεικνύεται και από το ότι από τους μέχρι σήμερα 44 Αμερικανούς προέδρους, οι 30 αφιέρωσαν μέρος της ζωής τους στην ενεργό στρατιωτική θητεία.
Μεταξύ των πιο σημαντικών ήταν ο George Washington και ο Dwight Eisenhower, οι οποίοι κατά τη θητεία τους στον στρατό έφτασαν μέχρι τον βαθμό του στρατηγού πέντε αστέρων. Αυτός ο βαθμός αποτελεί έναν από τους υψηλότερους δυνατούς, ιδίως στον αμερικανικό στρατό. Επιτυχίες στη στρατιωτική του καριέρα πέτυχε και ο πρόεδρος Theodore Roosevelt, ο οποίος έλαβε το ανώτατο στρατιωτικό παράσημο - το Μετάλλιο της Τιμής, το λεγόμενο Medal of Honor.
2. Ρωσική Ομοσπονδία
Το μεγαλύτερο κράτος του κόσμου σε έκταση έχει πλούσια στρατιωτική εμπειρία πίσω του. Αν και από συνολική άποψη το κατατάσσουμε στη δεύτερη θέση, ωστόσο κατέχει και ένα πρωτείο. Πρόκειται για την απόλυτη υπεροχή στον χερσαίο στρατιωτικό εξοπλισμό παγκοσμίως. Αν όμως λάβουμε υπόψη την αεροπορία, το ναυτικό και τον αριθμό ενεργών στρατιωτών, η Ρωσία υστερεί σημαντικά έναντι της πρωτοκαθεδρίας των ΗΠΑ. Τους αριθμούς όμως πρέπει πάντα να τους αντιμετωπίζουμε με μεγάλη επιφύλαξη και να αναζητούμε περισσότερες πληροφορίες γι' αυτούς. Μπορεί κάποιος να έχει έναν μεγάλο στρατό, στον οποίο όμως οι επαγγελματίες με ποιοτική εκπαίδευση και εμπειρία αποτελούν μόνο ένα μικρό ποσοστό του συνολικού αριθμού, ενώ το υπόλοιπο αποτελείται από στρατεύσιμους.
Ένα καλό παράδειγμα παιχνιδιού με τους αριθμούς είναι η τρέχουσα ανάπτυξη ρωσικών αρμάτων μάχης κατά την κατοχή της Ουκρανίας. Η Ρωσική Ομοσπονδία έθεσε σε ενεργό υπηρεσία εκατοντάδες άρματα μάχης T-62. Για τον απλό πολίτη αυτό ακούγεται εντυπωσιακό. Πρόκειται όμως για αρχαϊκό εξοπλισμό με έτος κατασκευής 1963-1978. Είναι ενδιαφέρον ότι η πρώτη στρατιωτική ανάπτυξη των αρμάτων μάχης T-62 ήταν η κατοχή της Τσεχοσλοβακίας το 1968, και έτσι στο ουκρανικό μέτωπο στέλνονται και μονάδες που συμμετείχαν στην κατοχή της Τσεχίας και της Σλοβακίας για 20 ολόκληρα χρόνια.
Ως προς τον προϋπολογισμό, η Ρωσία κατέχει την 3η θέση με το ποσό των 154 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Σε αριθμούς κατέχει τις κορυφαίες θέσεις, εκτός από τον θωρακισμένο εξοπλισμό, και στον στόλο υποβρυχίων. Η Σοβιετική Ένωση, ως προκάτοχος της Ρωσικής Ομοσπονδίας, εξισορροπούσε την υπεροχή των αεροπλανοφόρων των ΗΠΑ ακριβώς με τα υποβρύχια. Από αυτά βρίσκονται σε ενεργό υπηρεσία 70. Ο πραγματικός αριθμός και η μαχητική κατάσταση όμως δεν μπορούν να επαληθευτούν, καθώς η Ρωσική Ομοσπονδία για στρατηγικούς λόγους δεν δημοσιοποιεί τακτικά αυτά τα στοιχεία.
Σε ενεργό υπηρεσία η Ρωσία διαθέτει 850 χιλιάδες άτομα και 250 χιλιάδες εφέδρους. Σε αυτούς πρέπει να προσθέσουμε περίπου 250 χιλιάδες μέλη παραστρατιωτικών μονάδων, καθώς η Ρωσική Ομοσπονδία απασχολεί άμεσα και παραστρατιωτικές ιδιωτικές μονάδες όπως, για παράδειγμα, η ομάδα Wagner. Η διαφορά με τις ΗΠΑ είναι επίσης ότι στη Ρωσία εξακολουθεί να ισχύει η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία διάρκειας 2 ετών, οπότε ο αριθμός του προσωπικού συμπληρώνεται και ανανεώνεται κάθε χρόνο και από αυτό το στοιχείο, παράλληλα με τον επαγγελματικό τακτικό στρατό, τις εφεδρείες και τις παραστρατιωτικές μονάδες.
Στα χαρτιά διαθέτει πάνω από 4.100 τεμάχια αεροπορικού εξοπλισμού κάθε είδους, 12.400 άρματα μάχης και πάνω από 30.000 τεμάχια θωρακισμένων οχημάτων μεταφοράς διαφόρων τύπων.
Σε όλες τις μετασοβιετικές χώρες, όμως, πρέπει να αντιμετωπίζουμε τους αριθμούς εξοπλισμού με επιφύλαξη. Πρόκειται και για παλιό εξοπλισμό σε αμφισβητήσιμη κατάσταση, ο οποίος παρέμεινε στα διάδοχα κράτη μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Συχνά τους λείπει ο εκσυγχρονισμός ή η αντικατάσταση με πιο ισχυρά μοντέλα που ανταποκρίνονται στις τρέχουσες απαιτήσεις του πεδίου μάχης.
3. Κίνα - Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας
Ο δεύτερος μεγαλύτερος προϋπολογισμός για τον στρατό για το 2022 αξίας 230.000.000.000$, ο τρίτος μεγαλύτερος αριθμός αεροσκαφών (πάνω από 3200), 6000 άρματα μάχης, 35.000 τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, 2 αεροπλανοφόρα και 79 υποβρύχια – έτσι είναι η Κίνα. Όσον αφορά τον αριθμό ατόμων που υπηρετούν ενεργά στον στρατό, η Κίνα ξεπέρασε ακόμα και τους Αμερικανούς.
Οι κινεζικές ένοπλες δυνάμεις διαθέτουν άνευ προηγουμένου στρατό με το πολυπληθέστερο πεζικό στον κόσμο. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του 2022, η Κίνα έχει τον υψηλότερο αριθμό ενεργών στρατιωτών – έως και 2.000.000 στρατιώτες. Σε αυτούς πρέπει να προστεθούν 510 χιλιάδες εφεδρικοί στρατιώτες και, κατά περίεργο τρόπο, περίπου 620 χιλιάδες μέλη παραστρατιωτικών μονάδων.
Πηγή: SITA
Οι αριθμοί πρέπει να ληφθούν και πάλι με επιφύλαξη, καθώς η Κίνα δεν αρέσκεται στο να δημοσιοποιεί τους πραγματικούς αριθμούς εξοπλισμού και συχνά δημοσιεύει αντικρουόμενες ή διαφορετικές πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση του στρατού και του εξοπλισμού της. Το παράδοξο είναι ότι οι παραπάνω αριθμοί δεν αφορούν τον επίσημο κινεζικό στρατό. Αυτός έχει δυναμικό λίγων δεκάδων χιλιάδων ατόμων και ουσιαστικά δεν αποτελεί σημαντικό τμήμα των ενόπλων δυνάμεων.
Την κύρια δύναμη αποτελεί ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός της Κίνας, ο οποίος είναι ο ένοπλος βραχίονας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, το οποίο κυβερνά τη χώρα εδώ και δεκαετίες. Παρά την οικονομική ανοιχτότητα της Κίνας, στη χώρα κυβερνά ο κομμουνισμός εδώ και σχεδόν έναν αιώνα. Ο κύριος ρόλος του ΛΑΣΚ, εκτός από τα συνήθη καθήκοντα που είναι τυπικά για κάθε στρατό (άμυνα της εδαφικής ακεραιότητας, βοήθεια σε φυσικές καταστροφές κ.λπ.), είναι να διατηρήσει αυτή την κατάσταση.
Και πώς τα πάει η Σλοβακία; - Ένοπλες Δυνάμεις της Σλοβακικής Δημοκρατίας (OSSR)
Σε σύγκριση με τις παραπάνω αναφερθείσες χώρες, ο σλοβακικός στρατός είναι πιο μικρής κλίμακας. Στην κατάταξη της Global Fire Power βρισκόμαστε στην 60η θέση. Οι ένοπλες δυνάμεις μας έχουν περίπου 19.500 επαγγελματίες και πάνω από 4.000 πολιτικό προσωπικό.
Αυτά τα νούμερα αλλάζουν συνεχώς και έχει ξεκινήσει η αύξηση του προσωπικού. Η βασική στρατιωτική θητεία καταργήθηκε στις 31.12.2005. Εδώ και χρόνια γίνεται προσπάθεια για την ενεργοποίηση εφεδρικών δυνάμεων. Αυτό όμως απαιτεί αλλαγή του νόμου, καθώς στη χώρα μας μπορούν να ενταχθούν στις εφεδρικές δυνάμεις μόνο πρώην μέλη των δυνάμεων ασφαλείας.
Στο πλαίσιο των αλλαγών δημιουργήθηκε, για παράδειγμα, μια νέα ειδική μονάδα, έτσι το 5ο Σύνταγμα Ειδικών Δυνάμεων στη Ζίλινα δεν είναι πλέον το μοναδικό. Πρόκειται για το 52ο Τάγμα Αλεξιπτωτιστών στο Τρεμπίσοφ, όπου πέρσι οι πρώτοι υπερήφανοι υποψήφιοι και υποψήφιες παρέλαβαν τα κόκκινα μπερέ, το σύμβολο των σλοβακικών αλεξιπτωτιστών.
Πηγή: Ένοπλες Δυνάμεις της Σλοβακικής Δημοκρατίας
Οι χερσαίες δυνάμεις διαθέτουν περίπου 20 άρματα μάχης και 450 τεμάχια διαφόρων τύπων τεθωρακισμένων μεταφορικών οχημάτων. Οι αεροπορικές δυνάμεις 50 αεροσκάφη. Πρόκειται κυρίως για παλαιότερο εξοπλισμό σοβιετικού τύπου. Ορισμένοι τύποι κατασκευάστηκαν υπό άδεια στην Τσεχοσλοβακία. Η Τσεχοσλοβακία διέθετε ανεπτυγμένη βιομηχανία όπλων. Γι' αυτό στον εξοπλισμό υπάρχουν και παλαιότερα εγχώρια μοντέλα όπλων. Σε απόδοση συχνά ξεπερνούσαν τα σοβιετικά μοντέλα, αλλά για πολιτικούς λόγους δεν εισήχθησαν ευρέως στα κράτη του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Ένα εξαιρετικό παράδειγμα είναι το τυφέκιο εφόδου Vz.58, το οποίο με τις επιδόσεις και τα χαρακτηριστικά του υπερτερούσε του σοβιετικού AK-47 που είχε καθιερωθεί.
Επί του παρόντος, εκτός από την αύξηση του προσωπικού, βρίσκεται σε εξέλιξη και μια εκτεταμένη εκσυγχρονισμός, στην οποία θα συμμετέχουν και τοπικές επιχειρήσεις που συμβάλλουν στην αδειοδοτημένη παραγωγή και συντήρηση. Ο εκσυγχρονισμός των ενόπλων δυνάμεών μας ωστόσο παραμελούνταν για χρόνια, οπότε απαιτούνται μεγάλα ποσά. Η πλήρης μεταμόρφωση θα διαρκέσει πολλά χρόνια.
Επί του παρόντος έχει ήδη πραγματοποιηθεί η αντικατάσταση των τύπων ελικοπτέρων, όπου ο σοβιετικός τύπος Mi-17 αντικαταστάθηκε από τον εκσυγχρονισμένο αμερικανικό τύπο UH-60M σε αριθμό 9 τεμαχίων. Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η αντικατάσταση των αεριωθούμενων μαχητικών αεροσκαφών. Ο τύπος Mig-29 θα αντικατασταθεί από το αμερικανικό F-16 block 70/72. Τα πρώτα κομμάτια έχουν ήδη φύγει από τη γραμμή παραγωγής και εν τω μεταξύ έχει ολοκληρωθεί η εκπαίδευση των πρώτων πιλότων και του εδάφιου προσωπικού.
F16 Block 70 Πηγή: armadnenoviny.cz
Αλλαγή περνούν και τα ραντάρ επιτήρησης. Ο παρωχημένος εξοπλισμός θα αντικατασταθεί από τα πιο σύγχρονα ισραηλινά τρισδιάστατα ραντάρ επιτήρησης Elta EL/M 2084. Οι χερσαίες δυνάμεις επέλεξαν νέο τύπο τροχοφόρου μεταφορέα προσωπικού, ο οποίος θα είναι ο φινλανδικός τύπος Patria AMV υπό άδεια, με σλοβακικό πύργο Turra 30. Ταυτόχρονα ολοκληρώθηκε ο διαγωνισμός για ερπυστριοφόρα τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, όπου νικητής αναδείχθηκε το σουηδικό CV90 στην πιο σύγχρονη έκδοσή του.
Patria AMV
Σημαντική είναι επίσης η ένταξη της Σλοβακίας στο NATO. Μικρές χώρες όπως η δική μας έχουν περιορισμένες δυνατότητες άμυνας. Η συλλογική άμυνα είναι επομένως ο καλύτερος δρόμος. Μια επίθεση εναντίον ενός μέλους της Συμμαχίας θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Η συνεργασία είχε πάντα καλύτερα αποτελέσματα από τον απομονωτισμό. Η ένταξη στο NATO μας δίνει την εμπειρία μεγαλύτερων, πιο σύγχρονων στρατών. Ταυτόχρονα μας διευκολύνει τον εκσυγχρονισμό και την αγορά εξοπλισμού και σε μικρότερες ποσότητες.
Πηγές: Ozbrojené Sily SR, Army.mil, Siaf.sk, armadninoviny.cz, hnonline.sk, .mod.gov.sk.
